Jakie plastiki jednorazowe są zakazane w Polsce?

W Polsce nie wolno wprowadzać do obrotu jednorazowych sztućców, talerzy, słomek, mieszadełek i patyczków z tworzyw sztucznych ani pojemników i kubków ze styropianu EPS. Zakaz wynika z dyrektywy SUP i obowiązuje w Polsce od 24 maja 2023 r., także dla bioplastiku PLA. Kubki i pojemniki z innych tworzyw są legalne, ale za wydane klientowi pobiera się opłatę.

Stan prawny na 26 września 2026 r.

Lista zakazanych produktów

Listę zawiera załącznik nr 7 do ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej. Zakazane są jednorazowe produkty z tworzyw sztucznych z tej listy oraz wszystkie wyroby z tworzyw oksydegradowalnych.

Zakaz styropianowych pojemników na żywność dotyczy jedzenia gotowego do spożycia, jedzonego zwykle prosto z pojemnika, np. fast foodu. Definicja pojemnika na żywność nie obejmuje talerzy, pojemników na napoje ani paczek i owijek z żywnością. Talerze z tworzyw i styropianowe pojemniki na napoje są zakazane osobnymi punktami listy.

Czy zakaz dotyczy PLA i bioplastików

Tak. Ministerstwo Klimatu i Środowiska wyjaśnia, że PLA jest polimerem z grupy poliestrów alifatycznych i spełnia ustawową definicję tworzywa sztucznego. Sztućce, talerze i słomki jednorazowe z PLA czy CPLA są zakazane tak samo jak te z polipropylenu.

Legalne są sztućce z CPLA przeznaczone do wielokrotnego użytku, które można myć i używać ponownie. Różnice między materiałami opisujemy w tekście czym różni się PLA od CPLA, a zamienniki plastikowych sztućców w artykule jakie sztućce jednorazowe kupić zamiast plastikowych.

Co nie jest zakazane

Kubki na napoje i pojemniki na żywność z tworzyw innych niż styropian są legalne. Dotyczy to też kubków papierowych z powłoką z polietylenu albo PLA i pokrywek do kubków. Sprzedawca, który wydaje je klientowi, pobiera jednak opłatę: 0,20 zł netto za kubek z pokrywką i 0,25 zł netto za pojemnik na żywność.

Od 1 lipca 2024 r. restauracje i sklepy muszą też zapewnić opakowania alternatywne z materiałów innych niż tworzywa sztuczne, w tym innych niż tworzywa biodegradowalne, albo opakowania wielokrotnego użytku. Kubek z PLA takiej alternatywy nie zapewnia. Naczynia z trzciny cukrowej bez laminatu, liści palmowych, drewna i papieru bez powłoki nie są ani zakazane, ani objęte opłatą. Zebraliśmy je w kategorii opakowania bez opłaty SUP.

Kogo dotyczy zakaz i jakie są kary

Ustawa zakazuje wprowadzania do obrotu, czyli pierwszego dostarczenia produktu na terytorium Polski w ramach działalności gospodarczej. Za naruszenie zakazu wojewódzki inspektor ochrony środowiska może nałożyć karę od 10 000 do 500 000 zł.

Osobne kary dotyczą opłaty: za jej niepobranie, brak ewidencji albo brak opakowań alternatywnych grozi od 500 do 20 000 zł. Zamawiając sztućce, talerze i słomki jednorazowe, wybieraj więc tylko wersje z drewna, papieru, trzciny cukrowej albo liści palmowych.

Co zmieni PPWR

Unijne rozporządzenie PPWR stosuje się od 12 sierpnia 2026 r., ale tego dnia nie wprowadziło nowego zakazu plastiku jednorazowego. Zmiany dla tej listy przyjdą później:

• od 12 lutego 2029 r. zakaz styropianowych pojemników i kubków obejmie oprócz EPS także polistyren ekstrudowany XPS,
• od 1 stycznia 2030 r. restauracje, kawiarnie i bary nie będą mogły podawać jedzenia i napojów na miejscu w jednorazowych opakowaniach z tworzyw ani używać plastikowych porcji sosów i cukru.

Pełny harmonogram znajdziesz w naszym przewodniku po PPWR.

Najczęstsze pytania